Pierwsze wzmianki o naszej szkolnej bibliotece sięgają lat 1939 – 43. Dyrektorem szkoły był wówczas p. Józef Jaworski. Zbiory biblioteki liczące podobno ok. 15 tys. woluminów przechowywane były na strychu, w domu p. Alfreda Karwowskiego. Zbiór ten wykryty przez Niemców został demonstracyjnie spalony.

            W budynku przy ul. Mikołaja Kopernika, Szkoła Podstawowa nr 1, a wraz z nią biblioteka mają siedzibę od 1945 r. Taką datą opatrzona jest pierwsza księga inwentarzowa, którą rozpoczyna wpis książki autorstwa p. L. Czarskiej p.t. Gniazdo książąt Dżawacha (z 1927 r.) Wpisu tego dokonała p. Zofia Redowa – polonistka, której powierzono opiekę nad szkolną biblioteką. Od tej pory wypełniając podstawowe funkcje, do których należy gromadzenie, opracowywanie i udostępnianie zbiorów, biblioteka nieodłącznie towarzyszy szkole, współtworząc jej i swoją historię.

            W połowie lat 60-tych, z chwilą oddania do użytku nowowybudowanego skrzydła, biblioteka została przeniesiona z lokalu znajdującego się na ostatnim, najwyższym piętrze budynku na parter, w miejsce dzisiejszej świetlicy. Księgozbiór liczył wtedy 6 990 książek, które były przechowywane w szafach. Starano się uporządkować, powiększyć i uaktualnić ten zbiór. Trud włożony w realizację zadań zaznaczanych w rocznych planach pracy biblioteki nie poszedł na marne. W pierwszym półroczu roku szkolnego 1977/78 biblioteka została wyróżniona przez wizytatora wojewódzkiego i wytypowana jako wzorcowa dla miasta i okolic. W końcu tegoż roku szkolnego bibliotekę przeniesiono w inne miejsce, pozbawiając ją bezpośredniego połączenia z budynkiem szkolnym. Tym razem trafiła do lokalu o statusie mieszkania o pow. ok. 60 m² , należącego do szkoły i mającego osobne wejście. Taki stan trwa do dziś. W chwili przeniesienia księgozbiór liczył 9 722 książki.

            Wyraźny wpływ na działalność biblioteki, a w konsekwencji na wyniki pracy szkoły ma szkolny księgozbiór. Dzięki systematycznej jego selekcji rozpoczętej w latach 50-tych, kiedy dyrektorem szkoły był p. Bogusław Tauzowski, udało się usunąć wiele zniszczonych książek oraz tych, które daleko odbiegały treścią od wymagań ówczesnej szkoły podstawowej. Powołana przez dyrektora w 1953 r. komisja rewizyjna, w której składzie figurował, obok p. Janiny Sylwestrowicz i p. Waleriana Dłużniewskiego, rozpoczęła prowadzenie księgi ubytków. Wolne miejsca w księgozbiorze uzupełniały książki nadsyłane przez Ministerstwo Oświaty, Samodzielny Wydział Bibliotek Szkolnych i Pedagogicznych, zakupione z Budżetu Centralnego. Wysyłką zajmował się „Dom Książki” pełniący rolę Państwowego Przedsiębiorstwa Hurtu Księgarskiego. Od 1955 r. do przysyłanych książek dołączano po 2 egz. (do każdego tytułu) drukowanych kart katalogowych oraz tzw. Karty Biograficzne zawierające fakty z życia i twórczości najwybitniejszych pisarzy, z poleceniem włączania ich do katalogu alfabetycznego.

            Lata 70-te to czasy dość szczęśliwe dla naszej biblioteki. Dysponowała ona własnym budżetem (wydzielonym ze szkolnego), dzięki czemu mogła odnowić i uaktualnić w znacznym stopniu szkolny księgozbiór. Kupując rocznie średnio 200 – 400 egzemplarzy książek udało się wzbogacić dział dla nauczycieli (wydzielony w roku szkolnym 1973/74) o aktualne pozycje metodyczne, pedagogiczne i psychologiczne oraz urozmaicić zbiór książek beletrystycznych i popularnonaukowych. Dzięki nowym słownikom i atlasom rozrósł się księgozbiór podręczny, wydzielony podobnie jak dział dla nauczycieli, w roku szkolnym 1973/74. Innym źródłem zasilającym w tym czasie szkolny księgozbiór były dary, np. w roku szkolnym 1976/77 przyjęto 117 książek z Biblioteki Publicznej m. st. W-wy. W wyniku przeprowadzania systematycznej selekcji zbiorów, od roku 1953 do roku 1977 wycofano z księgozbioru 3 840 książek , np. podczas skontrum przeprowadzonego w roku szkolnym 1972/73  usunięto 1 262 książki, w tym 426 woluminów z lat 1945 – 59 (były to głównie podręczniki i materiały uzupełniające).

            Kolejne dziesięciolecie cechuje dalszy rozwój biblioteki oraz wyraźne dążenie do tego aby stała się ona interdyscyplinarną pracownią, dobrze zorganizowanym warsztatem pracy młodzieży, właściwym ośrodkiem kształcącym kulturę czytelniczą i świadczącym pomoc nauczycielom  w pracy wychowawczej. Każdego roku wykreślano z inwentarza ok. 100 książek, odnawiając tę stratę z nawiązką o czym świadczą ilości zakupionych w tym czasie nowych pozycji. W roku szkolnym 1980/81 zanotowano wzrost zakupów o 46% w porównaniu z rokiem 1976. Zakupiono wtedy 516 książek, w tym do działu dla nauczycieli 134 egz., 58 lektur, 66 książek popularnonaukowych. Równolegle z tymi zakupami prowadzono prenumeratę ponad 60-ciu czasopism! 27.09.1985 r. w wyniku włamania do jednego z pomieszczeń biblioteki ginie część księgozbioru.

            Rok szkolny 1990/91 to czas wielkich zmian finansowych. Brakuje funduszy na książki a nawet na materiały niezbędne do ich konserwacji. Utrudnia to bardzo prawidłowe funkcjonowanie biblioteki. Prenumeratę czasopism ograniczono początkowo do 20-tu tytułów przedmiotowo – metodycznych, rezygnując w krótkim czasie nawet z tego. Księgozbiór wzbogaca się dzięki darom, (w roku szkolnym 1991/92 przejęto 219 książek  z likwidowanej przyzakładowej biblioteki FUD), zwrotom książek za zagubione i samofinansowaniu możliwemu dzięki sprzedaży podręczników. Stan taki trwał do 2000 r. Wprowadzenie reformy edukacji i zmiana programów nauczania postawiła szkołę przed koniecznością odnowienia i uaktualnienia księgozbioru.

            Charakterystyczna dla obecnych czasów zmienność i elastyczność programów, a tym samym zaplecza lekturowo-informacyjnego, stwarzają wymagania, którym trudno niekiedy sprostać. Tym niemniej powinność tę staramy się realizować. Brak samodzielności w gospodarowaniu finansami, gdyż koszty utrzymania i wydatki naszej biblioteki są ujęte w ogólnym budżecie szkoły, zmusza do prowadzenia wnikliwej polityki gromadzenia zbiorów. Kierujemy się zapotrzebowaniem nauczycieli i uczniów, analizą obowiązujących w szkole programów nauczania (w tym aktualnym wykazem lektur) oraz analizą oferty rynkowej. Przy doborze książek i innych materiałów bibliotecznych brane są pod uwagę potrzeby wypożyczalni, czytelni oraz pracowni przedmiotowych. Ilość nabytków wprowadzanych rocznie do księgozbioru uzależniona jest od posiadanych na ten cel środków finansowych oraz od stopnia zużycia księgozbioru. W 2002 r. przyjęto do księgozbioru głównego naszej biblioteki 224 woluminy o łącznej wartości 2 612,06 zł.. Nasze działania w sferze gromadzenia zbiorów charakteryzuje dokonywanie trafnego wyboru najprzydatniejszych pozycji, z powodzi ukazujących się na rynku księgarskim tytułów.

            Dużym zainteresowaniem wśród młodych odbiorców naszej szkoły cieszą się czasopisma. Biblioteka stara się zapewnić taką ich ofertę (w miarę możliwości finansowych), aby każdy znalazł w niej coś interesującego dla siebie. Staramy się też zaspokoić potrzeby nauczycieli związane z prenumeratą interesujących ich czasopism. Najmilej widzianymi przez tę grupę użytkowników naszej biblioteki są przedmiotowe czasopisma metodyczne, np.: Lider, Życie Szkoły itp. Obok piśmiennictwa, czyli wydawnictw zwartych (książki, broszury) oraz wydawnictw ciągłych (czasopisma), które stanowią główną część zbiorów (ponad 14 tys. egz.), posiadamy zbiory specjalne. Obejmują one materiały audiowizualne (kasety wideo) i elektroniczne (płyty CD). Księgozbiór podręczny stanowi ok. 30% całości zbiorów biblioteki. Jest on urozmaicony i dość bogaty. Tworzą go m.in. pięknie ilustrowane wydawnictwa artystyczne (albumy), atlasy, przewodniki krajoznawcze, encyklopedie, słowniki, leksykony i in. Dla każdego rodzaju zbiorów bibliotecznych prowadzone są osobne księgi inwentarzowe. Posiadamy:

1)     dziewięć ksiąg inwentarza księgozbioru głównego (tylko książki); pierwszą z nich założono w 1945 roku, zaś ostatnią w roku 1989, od numeru 17921;

2)     jedną księgę inwentarza podręczników szkolnych i broszur, którą rozpoczyna wpis pochodzący z 28-XII-1961 roku;

3)      jedną księgę inwentarza zbiorów specjalnych (kasety wideo, płyty CD);

4)     trzy księgi in. rejestry ubytków, prowadzone osobno dla każdego rodzaju zbiorów (księgozbiór główny, podręczniki i broszury, zbiory specjalne):

- pierwszy rejestr ubytków prowadzony był od roku 1953 do roku 1971 i zawiera 1546 pozycji;

- drugi rejestr ubytków obejmuje lata od 1971 roku do roku 1973 i kończy się numerem 2310;

PRACOWNICY BIBLIOTEKI ORAZ STAN KSIĘGOZBIORU

Tym, co odróżnia biblioteki szkolne od innych bibliotek, jest ich udział w procesie dydaktyczno-wychowawczym szkoły. Zgodnie z zapisami w Biblioteczce reformy: bezpośredni kontakt z biblioteką i jej zbiorami powinien towarzyszyć dziecku już od chwili rozpoczęcia nauki w szkole,  biblioteka szkolna winna wspomagać realizację programów nauczania i wychowania, edukację kulturalną i informacyjną uczniów oraz służyć kształceniu ustawicznemu nauczycieli. Aby proces ten przebiegał sprawnie i należycie konieczny jest właściwie skonstruowany warsztat informacyjny. W naszej bibliotece budowany jest on od wielu lat, systematycznie rozbudowywany i uaktualniany zgodnie z obowiązującymi przepisami.  Szczególne zasługi  w tym zakresie przyniosły działania  lat 70-ych i 80-ych. Już wtedy wyraźnie dążono do tego, aby biblioteka stała się duszą szkoły.

W naszej bibliotece niemalże od początku jej funkcjonowania istnieją dwa katalogi główne obejmujące całość zbiorów: katalog alfabetyczny i katalog rzeczowy. Od połowy lat 70-ych prowadzone są dwa rodzaje katalogu rzeczowego: katalog literatury pięknej (według. klasyfikacji literowej) oraz katalog książek popularnonaukowych, zwany systematycznym (według systemu UKD). Oprócz wcześniej wymienionych katalogów głównych prowadzone są katalogi pomocnicze:

1)             katalog serii wydawniczych – obejmujący 39 haseł, np. Sensacje XX wieku, Biblioteczka Historyczna i in.;

2)             katalog chronologiczny książek historycznych – tworzony od roku szkolnego 1996/97;

3)            katalog czasopism;

4)            katalog podręczników;

5)            katalog programów .

Warsztat informacyjny wzbogacany jest uzupełnianymi na bieżąco kartotekami:

1)      kartoteka dla nauczycieli – licząca obecnie ponad 20 działów (haseł), w której gromadzone są opisy materiałów dydaktycznych, metodycznych, psychologiczno – pedagogicznych, konspekty, scenariusze itp.;

2)      kartoteka zagadnieniowa – założona w roku szkolnym 1979/80, licząca obecnie 18 działów głównych, np.: Astronomia, Chemia (dział ten pojawił się w roku szkolnym 1982/83), Geografia Polski (dział założony w roku szkolnym 1981/82), Historia;

3)      kartoteka osobowa – założona w roku szkolnym 1976/77, gromadząca opisy materiałów bibliotecznych według nazwisk poetów, pisarzy, kompozytorów, malarzy i innych sławnych twórców;

4)       kartoteka tekstowa – istniejąca od początku lat  70-ych, systematycznie uzupełniana i rozszerzana ( w roku szkolnym 1981/82 założono 31 nowych teczek), obecnie ma postać ponad 50-ciu teczek tematycznych, w których gromadzone są wycinki prasowe.

Od początku swego istnienia biblioteka była ściśle związana z procesem dydaktyczno – wychowawczym naszej szkoły, odgrywając w nim znamienitą rolę. Stwarzała warunki do utrwalania, pogłębiania oraz rozszerzania wiadomości i umiejętności uczniów, nabywanych zarówno na lekcjach, jak i podczas zajęć pozalekcyjnych. Sprzyjała rozwijaniu zainteresowań i uzdolnień dzieci. Pełniła rolę pracowni szkolnej, uczestniczącej w przygotowaniu uczniów do doskonalenia metod samodzielnej pracy z różnorodnymi źródłami oraz do edukacji ustawicznej, np. do korzystania  z zasobów  innych typów bibliotek i ośrodków informacji, opanowania sposobów poszukiwania materiałów i wyszukiwania w nich informacji oraz do krytycznej ich selekcji. Zawdzięczać to można jedynie właściwej i urozmaiconej pracy pedagogicznej. Bardzo dużą wagę przywiązywano do wypracowania i doskonalenia form pracy z młodym czytelnikiem, w celu zachęcenia go m.in. do czytania. Powstałe na początku lat 70-ych, z inicjatywy p. Marii Kopańskiej Koło Przyjaciół Książki jest doskonałym tego przykładem. Członkowie Koła aktywnie włączając się w prace wewnątrzbiblioteczne realizowali nadrzędne jego cele, czyli pomoc w pracach związanych z konserwacją i porządkowaniem księgozbioru oraz kształcenie postawy szacunku dla dziedzictwa kulturowego. Równolegle z Kołem Przyjaciół Książki działało Koło Biblioteczne, którego członkowie poznawali warsztat pracy bibliotekarza. Składało się ono z 3 sekcji: porządkowej, plastycznej i introligatorskiej. To dzięki niezwykłej pracowitości tych młodych miłośników książek udało się w roku szkolnym 1972/73 obłożyć w szary papier 5 tys. woluminów! Podobne osiągnięcie (4 tys. tomów) datuje się na rok szkolny 1977/78, kiedy to po raz pierwszy zaczęto stosować do okładania książek folię. Do podniesienia poziomu czytelnictwa przyczyniało się niewątpliwie systematyczne informowanie wychowawców o ilości wypożyczeń, prowadzenie lekcji bibliotecznych (od roku szkolnego 1984/85, program w zakresie przysposobienia czytelniczego zobowiązuje do sporządzania szczegółowego harmonogramu lekcji bibliotecznych dla poszczególnych klas), organizowanie konkursów na najlepiej czytającą klasę i na najlepszego łącznika bibliotecznego, organizowanie apeli poświęconych książce i czytelnictwu, wystaw i kiermaszy książek ( głównie z okazji majowych Dni Oświaty, Książki i Prasy), głośne czytanie baśni w świetlicy szkolnej, prowadzenie (w latach 80-ych) Historycznego Kalendarza Aktualności, który oprócz bibliografii ciekawych książek informował o życiu wielkich ludzi oraz wydarzeniach z kraju i ze świata (np. Czesław Miłosz – laureat Nagrody Nobla, Międzynarodowy Dzień Teatru itp.) oraz wiele innych form pracy z młodym czytelnikiem.

W połowie lat 90-ych dalece zacieśniła się i rozwinęła współpraca biblioteki ze świetlicą. Starając się rozwijać zainteresowania czytelnicze u najmłodszych dzieci organizowano spotkania Z Baśnią przez Świat, popularyzujące prozę dziecięcą, zapoznające z legendami o miastach polskich, przedstawiające bohaterów bajek i baśni. W ramach ciągłego wspierania kreatywności uczniów, niemalże tradycją naszej biblioteki stało się organizowanie licznych konkursów, zarówno literackich, recytatorskich jak i plastycznych oraz umożliwianie kontaktów z ludźmi pióra, w ramach których szkoła gościła takie osobistości, jak np.: p. Maria Ziółkowska ( w roku szk. 1976/77), p. Anna Przemyska i p. Halina Rudnicka ( w roku szk. 1978/79), p. Stanisław Biskupski (w roku szk. 1979/80), p. Ewa Nowacka (w roku szk. 1980/81), p. Alicja Patey – Grabowska (w roku szk. 1982/83) i wiele innych. Te atrakcyjne dla dzieci i młodzieży spotkania autorskie pozwalają wejrzeć w głąb osobowości twórcy, w tajniki jego warsztatu, „zarazić się” określonymi cechami charakteru, podjąć próby pracy nad sobą, co stanowi niebagatelną wartość wychowawczą. Niewątpliwym sukcesem tych spotkań był Wieczór Poezji Autorskiej, zorganizowany 24 maja 1988 r. w sali Rycerskiej Miejskiego Ośrodka Kultury. Z wielką tremą uczniowie naszej szkoły recytowali publicznie swoje wiersze, oceniane przez dwie polonistki – p. Zofię Boguską i p. Annę Rżysko (obecnie Wasążnik).

Reforma edukacji wyznaczyła bibliotece, jako nierozerwalnej części szkoły, realizację zadań zapisanych w podstawie programowej kształcenia ogólnego, a zwłaszcza – udzielanie pomocy w nabywaniu przez uczniów umiejętności poszukiwania, porządkowania i wykorzystywania informacji z różnych źródeł oraz efektywnego posługiwania się technologią informacyjną, rozwijania sprawności umysłowych oraz osobistych zainteresowań. Tak, więc obowiązki spoczywające na pracownikach współczesnej biblioteki szkolnej nie ograniczają się jedynie do gromadzenia, opracowywania i udostępniania zbiorów. Jednocześnie oferujemy swoją pomoc nauczycielom studiującym lub doskonalącym się zawodowo. Wszystkie te powinności czynią powoli z naszej biblioteki centrum informacji.

            Analogicznie do stwierdzenia J. Szczepańskiego: iż, wielkie środowiska intelektualne powstają zazwyczaj wokół wielkich bibliotek można przypuszczać, że kształtowanie postaw i zainteresowań dzieci i młodzieży zależy w dużej mierze od zbiorów i działalności biblioteki szkolnej.

Opracowała Agnieszka Wodzińska